Kevin Toàn kết hợp Thành Đạt qua ca khúc 'Áo cưới em mang'
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Tối nay, mưa sao băng đẹp nhất tháng 4 đạt cực điểm: Làm sao để không bỏ lỡ?
Theo báo cáo gần đây từ Cimigo, nhóm người trẻ (24-44 tuổi) thường lựa chọn các môn thể thao cường độ cao. Trong khi, nhóm trung niên (45-55 tuổi) ưu tiên vận động nhẹ nhàng hơn thông qua đi bộ, yoga. Đáng chú ý, trong số người được khảo sát, 73% người đang sở hữu smartwatch nhằm theo dõi sức khỏe và hoạt động thể chất. Con số này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của công nghệ trong chăm sóc sức khỏe cá nhân cũng như xu hướng đầu tư vào chăm sóc bản thân của người Việt ngày càng gia tăng."Sự bùng nổ của smartwatch không đơn thuần chỉ là xu hướng, mà đó là dấu hiệu cho thấy người Việt đang thực sự chú tâm và đầu tư vào sức khỏe của mình một cách nghiêm túc", ông Ivan Lai, Giám đốc Garmin Việt Nam nhận định.Theo Straits Research, smartwatch hỗ trợ đo lường lượng oxy tiêu thụ tối đa (VO2 max), khối lượng tập luyện (Training Load) hay độ bão hòa oxy trong máu (SpO2), cùng nhịp tim, biến thiên nhịp tim (HRV), chỉ số căng thẳng, giúp đảm bảo an toàn sức khỏe khi tập luyện cường độ cao. Những chỉ số này cho phép người dùng theo dõi thể trạng, điều chỉnh cường độ tập luyện phù hợp, tối ưu hiệu suất và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, giúp họ kiểm soát quá trình rèn luyện và nâng cao sức khỏe một cách hiệu quả. Điều này thúc đẩy các hãng công nghệ không ngừng cải tiến sản phẩm để đáp ứng nhu cầu người dùng. Đơn cử, Garmin đã phát triển Garmin Coach - huấn luyện viên ảo giúp cá nhân hóa lộ trình tập luyện và nâng cao thành tích.Không chỉ hỗ trợ theo dõi sức khỏe, smartwatch còn trở thành người bạn đồng hành trong cuộc sống hiện đại. Thiết bị này giúp người dùng quản lý thời gian, sắp xếp công việc và thực hiện các giao dịch thông minh, mang đến sự tối ưu trong lối sống bận rộn.Hòa mình vào xu hướng thanh toán không tiền mặt, một trong những phương thức phổ biến nhất hiện nay là Garmin Pay, chỉ cần " một chạm - trả", giao dịch sẽ nhanh chóng thực hiện ngay trên cổ tay, hiện tính năng này đã hỗ trợ 11 ngân hàng tại Việt Nam.Không chỉ giúp theo dõi hoạt động thể chất, smartwatch còn đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện giấc ngủ - yếu tố quyết định đến sức khỏe tổng thể. Theo Cimigo, 81% người Việt ưu tiên giấc ngủ đầy đủ để duy trì thể lực và tinh thần minh mẫn.Để làm rõ hơn về mối liên hệ mật thiết giữa giấc ngủ, hoạt động thể chất và mức độ hạnh phúc. Cũng như khám phá cách smartwatch có thể đóng góp vào hành trình sống khỏe mạnh hơn. Gần đây, Garmin đã hợp tác với Đại học Harvard và Đại học Oxford để nghiên cứu sâu hơn về yếu tố quyết định đến hạnh phúc và sức khỏe tinh thần, từ đó giúp người dùng tìm ra phương pháp tối ưu để nâng cao chất lượng cuộc sống. Kết quả bước đầu nghiên cứu cho thấy giữa giấc ngủ, luyện tập thể dục và hạnh phúc có mối liên kết mật thiết. Những yếu tố này góp phần duy trì sự ổn định cảm xúc và tác động trực tiếp đến mức độ hài lòng của mỗi cá nhân. Để làm rõ hơn về nghiên cứu này, hiện nay, Nghiên cứu Sức khỏe và Hạnh phúc đang mở rộng quy mô hơn 10.000 người trên toàn thế giới, người dùng có thể đăng ký tham gia tại đây.Ngoài ra, vào ngày 26.3 tới, Garmin sẽ sự kiện trực tuyến Garmin Health Webinar, tại đây khách mời tham dự sẽ cơ hội gặp gỡ các giáo sư từ Harvard - Oxford và cập nhật những phát hiện khoa học mới nhất về sức khỏe. Đăng ký tham gia tại đây.Theo Imarc Group, thị trường smartwatch tại Việt Nam dự kiến tăng trưởng 25,2% mỗi năm đến 2033. Theo ước tính từ ECDB, riêng doanh thu từ kênh bán hàng trực tuyến có thể đạt 79,6 triệu USD vào năm 2025 và tiếp tục tăng trưởng 9,8% mỗi năm giai đoạn 2025-2029. Nếu tính cả kênh bán lẻ truyền thống, con số này còn lớn hơn, phản ánh nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng Việt.Nắm bắt xu hướng này, Garmin không ngừng đổi mới công nghệ và tạo dấu ấn khác biệt, đơn cử như ra mắt ứng dụng Điện tâm đồ ECG, đã được kiểm nghiệm lâm sàng và được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chứng nhận (FDA-cleared), theo đó ECG cho phép người dùng ghi lại nhịp tim hay kiểm tra các dấu hiệu của nhịp tim không đều (AFib) chỉ trong 30 giây, người dùng có thể xem kết quả nhịp tim ngay lập tức trên đồng hồ thông minh, mang đến trải nghiệm theo dõi thông số sức khỏe chính xác và khoa học cho người dùng.Garmin cũng góp phần xây dựng cộng đồng sống khỏe, năng động qua các câu lạc bộ chạy bộ GRC, câu lạc bộ xe đạp GCC cũng như tổ chức các sự kiện thể thao quy mô lớn như Garmin Run. Bên cạnh đó, Garmin triển khai chương trình "giá cạnh tranh" nhằm hỗ trợ người dùng tiếp cận các mẫu đồng hồ thông minh tiên tiến mà không phải lo lắng về chi phí.Nhờ vậy, Garmin ngày càng khẳng định vị thế là một trong những thương hiệu đồng hồ thông minh được tin dùng nhất, chiếm 21% giá trị thị phần đồng hồ GPS, theo báo cáo của IDC trong nửa đầu năm 2024.Trong tương lai, Garmin tiếp tục đầu tư vào các giải pháp công nghệ tiên tiến nhằm giúp người dùng hiểu rõ hơn về sức khỏe của mình, từ đó đưa ra những quyết định phù hợp để nâng cao chất lượng cuộc sống. Với sự kết hợp giữa công nghệ và lối sống lành mạnh, smartwatch sẽ dần trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình chăm sóc sức khỏe của người Việt hiện đại.Ông Ivan Lai, Giám đốc Garmin Việt Nam
Nhà ở xã hội tăng tốc
Sáng 6.2, giá vàng thế giới ở mức 2.870 USD/ounce, giảm nhẹ 1 USD so với cuối ngày hôm qua. Quy đổi theo tỷ giá Ngân hàng Vietcombank, giá vàng thế giới đạt 87,7 triệu đồng. Theo ghi nhận của Báo Thanh Niên sáng 6.2.2025, trong nước, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC niêm yết giá mua vàng miếng 88 triệu đồng, bán ra 91 triệu đồng, giữ nguyên so với cuối ngày hôm qua. Các công ty khác như Doji, PNJ,… cũng có giá bán ra vàng miếng bằng với Công ty SJC. Chênh lệch mua bán vàng miếng SJC được giữ ở mức 3 triệu đồng/lượng.Còn vàng nhẫn 4 số 9 loại 1 - 2 chỉ được SJC mua vào 88 triệu đồng, bán ra 90,5 triệu đồng, giảm 100.000 đồng so với cuối ngày hôm qua. Như vậy, người mua vàng nhẫn trước ngày Thần tài đã lỗ gần 3 triệu đồng/lượng. Đáng chú ý, loại vàng nhẫn 4 số 9 loại 0,5 chỉ được SJC bán ra ở mức 91,03 triệu đồng, cao hơn giá bán ra vàng miếng. Trong khi đó, Công ty Doji mua vào vàng nhẫn 4 số 9 ở mức 88 triệu đồng, bán ra 91 triệu đồng, giữ nguyên so với hôm qua; Công ty Phú Quý mua vào 88 triệu đồng và bán ra 90,5 triệu đồng, giảm 300.000 đồng chiều mua và giảm 200.000 đồng chiều bán.Giá vàng thế giới đã lập kỷ lục mới vào cuối ngày 5.2 với mức trên 2.880 USD/ounce. Kim loại quý vẫn bị tác động bởi những bất ổn thương mại từ thuế quan của Mỹ với Trung Quốc. Những chính sách "trả đũa" khiến thị trường lo lắng và đẩy dòng tiền trú ẩn vào tài sản an toàn như vàng.
PGS-TS Nguyễn Bá Ngãi (Hội Chủ rừng Việt Nam) nhấn mạnh, cần xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình phục hồi rừng theo phương thức hợp tác quản lý rừng phù hợp cho từng loại rừng như: giao đất, giao rừng cho cộng đồng để thực hiện quản lý rừng cộng đồng; giao đất, giao rừng cho hộ gia đình, cá nhân; giao đất, giao rừng cho các ban quản lý rừng và công ty lâm nghiệp, khuyến khích thực hiện hình thức hợp tác, liên kết với cộng đồng quản lý rừng.
Dự án 1,2 tỉ đồng nâng bước thanh, thiếu nhi hoàn cảnh khó khăn đến trường
Trước thắc mắc trên, thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Hiền Minh, Phó trưởng Đơn vị Tiêm chủng Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết: Chủng cúm A và B là nguyên nhân chủ yếu gây ra các đợt dịch hoặc đại dịch cúm. Virus cúm biến đổi nên hằng năm Tổ chức Y tế thế giới (WHO) sẽ đưa ra dự báo về các loại virus cúm chủ yếu có thể gây ra dịch cúm năm kế tiếp, đó là cơ sở để sản xuất vắc xin phòng bệnh cúm hằng năm. Hơn thế nữa, miễn dịch bảo vệ của vắc xin cúm chỉ kéo dài khoảng 1 năm. Vì vậy, để được bảo vệ tốt nhất bạn cần tiêm cúm nhắc lại mỗi năm.Tùy theo cơ địa của mỗi người và sự phù hợp của chủng cúm lưu hành so với vắc xin được tiêm mà người đã tiêm vắc xin có thể vẫn bị nhiễm cúm tuy nhiên tỷ lệ bị cúm và bị các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp sẽ giảm đi rất nhiều so với người không tiêm vắc xin.Khoảng 2 tuần sau khi tiêm, vắc xin phòng cúm sẽ giúp cơ thể tạo ra kháng thể bảo vệ bởi những chủng virus có trong vắc xin. Trước thời điểm này bạn vẫn có nguy cơ nhiễm cúm.Tiêm vắc xin phòng Covid-19 sẽ không giúp cơ thể bảo vệ khỏi bệnh cúm và ngược lại, tiêm vắc xin phòng cúm sẽ không giúp bảo vệ cơ thể khỏi Covid-19.Bác sĩ Hiền Minh cho biết, so với người chưa tiêm, người đã tiêm vắc xin cúm có những lợi ích sau:Bạn đọc có thể đặt câu hỏi cho chuyên mục Bác sĩ 24/7 bằng hình thức nhập bình luận bên dưới bài hoặc gửi qua email: suckhoethanhnien247@gmail.com.Câu hỏi sẽ được chuyển đến các bác sĩ, chuyên gia... để trả lời cho bạn đọc.
